Turizme Sürdürülebilirlik Dopingi

Türkiye 2023 yılına kadar turizm sektöründe dünyada ilk beşe girmeyi hedefliyor. Ancak TÜSİAD’ın “Sürdürülebilir Turizm” adlı son raporu, Türkiye’nin işinin hiç de kolay olmadığını gözler önüne seriyor. Alternatif turizm türlerine yönelimin stratejik bir devlet politikası haline getirilmesini öneren raporda, yenilenebilir enerjinin desteklenmesinden doğal kaynakların kullanımına kadar Türkiye’nin sektördeki eksiklikleri sıralanıyor.

Turizmdeki-büyüme-ister-istemez-ulaşıma-yansıyor.-Dünya-ölçeğinde-tüm-seragazı-salımlarının-yüzde-5’inden-sorumlu-olan-turizm-sektöründe-ulaşım-kaynaklı-emisyonları-da-hafife-almamak-lazım.

Turizm, geçen yüzyılın ortala­rından itibaren en fazla büyü­yen birkaç sektörden biri. Hal böyle olunca, sektörün dünya çapın­da son 10 yıl içinde yüzde 25 büyü­düğüne ya da dünya gayri safi hası­lasının ve istihdamının yüzde 10’una yakın bir bölümünü kapladığına da şaşırmamak gerekiyor. Üstelik bütün bu gelişmeyle beraber, turizmin çeşit­leri ve dünya çapında daha yaygın bir alana yayılışı da artıyor. Ama yine de veriler, özellikle Akdeniz çanağında kalan ülkelerdeki turizmin hâlâ başa güreştiğini gösteriyor.

Tabii bütün bu büyüme süreci be­raberinde her sektörde olduğu gibi küresel ölçekte, ekolojik yapı ve dengeyi bozan sonuçları da bera­berinde getiriyor. Örneğin sadece Akdeniz çanağından bahsedersek, gidişatın böyle devam etmesi halin­de bölgenin önümüzdeki yüzyılın sonunda tamamen kirleneceği ön­görülüyor. Dolayısıyla tek tek bü­tün ülkeler, turizmde bütünsel bir sürdürülebilirlik anlayışını hayata geçirmekle mükellef durumda.

Akdeniz havzasında kilit bir konumda bulunan Türkiye için de durum farklı değil. Hele bir de önüne 2023 yılında “dünyada en büyük ilk beş turizm ülkesi” arasına girmek gibi bir hedef koyan Türkiye’nin işini şansa bırakması neredeyse imkânsız. Ayrıca bundan 20 yıl önce, gelişmekte olan ülkelerin yaptığı gibi, nüfus artışı, doğal kaynaklara bağımlılık ve finansman sorunu gibi bahaneleri üretmek de, artık Türkiye için geçersiz argümanlar. Türkiye de bu konuda bir yol almak istiyor ve dünya liginde başa oynamak istiyorsa bunun için gerekli kriterleri yeniden düzenleyerek hayata geçirmek durumunda.

Geçtiğimiz Haziran ayında TÜSİAD’ın Turizm Çalışma Grubu’nun düzenlediği çalıştayla konu ve Türkiye’nin çözmesi gereken sorunlar bütün yakıcılığıyla bir kez daha gözler önüne serilmiş oldu aslında.

TÜSİAD geçtiğimiz günlerde de “Sür­dürülebilir Turizm” başlığıyla yeni bir rapor hazırladı. “Sürdürülebilir turizm yalnızca çevreci bir anlayışın ürünü değil, ana hedefleri arasında ekonomik sürdürülebilirlik de var” ifadesinin altının çizildiği raporda, Türkiye’de sektörün önümüzdeki 10 yıl içinde ortalama yüzde 3 büyü­yeceğine dikkat çekiliyor. Raporda sektörün durumu ve büyüyen haliy­le özellikle, altyapı, yasal düzenle­meler, çevre hakkındaki farkındalık eksikliği ve sürdürülebilirlik kriter­lerinin standart hale getirilmemesi gibi başlıklar ön plana çıkıyor.

Yerel Turizm Konseyleri Lazım

Rapora göre, Türkiye’de turizmin sürdürülebilirlik kriterlerinin yete­rince benimsenmesinin önündeki en büyük engellerden biri sektörün mevsimsel yapısı. Türkiye’de turiz­min ağırlıklı olarak yılın belli bir dönemine odaklanan yapısı nede­niyle, sezon bitince mevcut çalışan­ların işsiz kalması büyük bir sorun. TÜSİAD’ın raporunda bu durumun hem sektörde deneyimli ve kalifiye eleman sıkıntısı yarattığına, hem de var olan tesislerin yer aldığı bölge­lerin gelişiminin bundan olumsuz etkilendiğine dikkat çekiliyor.

Zaten bu resmi görmek için münec­cim olmaya gerek yok. Türkiye’de özellikle yaz aylarında açıklanan işsizlik oranlarında görülen azal­manın tarım dışındaki en büyük ka­leminin turizm olduğu aşikâr. TÜ­SİAD raporu da, bu sorundan yola çıkarak, yerel halkın ve çevrenin özel koşullarının dikkate alınması gerektiğini ve yılın farklı dönemle­rinde gerçekleştirilebilecek alter­natif turizm türlerine yönelimin stratejik bir devlet politikası haline getirilmesini öneriyor. Raporda, turizm tesislerinin bulundukları bölgeyle aralarında kurdukları et­kileşimden de bahsediliyor. Yerel halkın turizm konusunda eğitim­den geçirilmesi, yine yerel kaynak­ların sürdürülebilir kullanımı, bu anlam da en başta yapılması gere­kenler gibi gözüküyor. TÜSİAD’ın raporunda bu sorun için yapılan en önemli öneri ise yerel turizm kon­seyleri. Üstelik konseylerin kurul­ması da yeterli değil. Bu konseyler etkin bir şekilde de çalışmalı. TÜSİ­AD raporunda bu konseylere plan yapma, fon kullanma, yenileme, alt­yapı projelerini izleme ve denetle­me gibi alanlarda yetkiler verilmesi gerektiği ve yine bölgesel kalkınma için de önemli bir itici güç olması­nın sağlanması öneriliyor.

Tesislerde Enerji Verimliliği

Hiç şüphesiz, sürdürülebilir turiz­min önündeki önemli sorunların­dan biri de çevre. Su kaynaklarının kullanımından, seragazı emisyonla­rına ve atık sorununa kadar onlarca başlık, belirli kriterler çerçevesinde çözüme kavuşturulmak zorunda. Türkiye’nin bu anlamda da karne­sinin pek iyi olduğundan bahsede­meyiz. Üstelik gelişen yeşil tüketici hareketi, artan farkındalık ve buna bağlı olarak turistlerin çevreyle il­gili beklentilerinde gerçekleşen de­ğişiklik sürdürülebilir politikaları daha da önemli kılıyor.

Örneğin normalde sıradan bir in­san, kentlerde günde ortalama 100-150 litre su harcarken, lüks bir otelde bir kişi gecede 750-1000 lit­re arasında su harcayabiliyor. Tam da bu nedenle, TÜSİAD’ın rapo­runda turistik tesislerin bulundu­ğu bölgelerdeki su kaynaklarının kullanımı ve su tüketimiyle ilgili alınacak önlemlerin önemine dik­kat çekiliyor. Yine aynı raporda, turizm tesislerinin enerji verimli­liği anlayışıyla düzenlenmesi de son derece önemli bir nokta olarak tespit ediliyor. Isıtma, soğutma ve aydınlatma ekipmanlarının bu tür tesislerde yoğun enerji harcadıkları göz önüne alındığında raporda, böl­gelerine yapılan yenilenebilir enerji yatırımlarının desteklenmesi gerek­tiğine de vurgu yapılıyor. Raporda tüm bunlarla bağlantılı olarak akıllı binaların inşası ve tesislerin çevre­ye uyumlu malzemeler kullanılarak düzenlenmesinin önemine de deği­niliyor.

Standardizasyon ve Sertifikalar

Turizm sektöründeki büyüme ister istemez ulaşım ve taşımacılığa da yansıyor. Dünya ölçeğinde tüm se­ragazı salımlarının yüzde 5’inden sorumlu olan turizm sektöründe ulaşım kaynaklı emisyonları da hafi­fe almamak lazım. TÜSİAD’ın rapo­runa göre, bu hızda bir büyümeyle sektörün ürettiği seragazı salımı, 2035 yılına kadar yüzde 130 daha artacak. Türkiye’de ise bu konuda farkındalık neredeyse yok denecek kadar düşük düzeyde. Bu nedenle raporda, büyüme oranı da dikkate alındığında, özellikle taşımacılık firmalarının sürdürülebilirlik ko­nusunda kapsamlı bir şekilde bil­gilendirilmesi gerektiğine dikkat çekiliyor.

Rapor ayrıca küçük ya da büyük, turizm tesislerinin atıklarının da Türkiye çapında henüz çözüme ka­vuşturulmamış sorunların başında olduğuna değiniyor. Türkiye için sıvı ve katı atık konusunda yönetme­liklerin ve düzenlemelerin tamam­lanması ve denetimlerin bir an önce gerçekleşmesi çok önemli. Kaldı ki yine rapora göre Türkiye, çevresel sürdürülebilirlik, güvenlik ve hijyen gibi kriterlerin yer aldığı Seyahat ve Turizm Çerçeve Endeksi’nde kendi­sine ancak 66. sırada yer bulabiliyor. Halbuki bir yandan yönetmeliklerin acilen devreye girmesi, bir yandan da tesis yönetiminde sürdürülebilir­lik standardizasyonunun sağlanması ve çevreyle ilgili sertifikasyon alımla­rının özendirilmesi gerekiyor.

Raporda öne çıkan bir başka madde de Türkiye’ye gelen ziyaretçi profili ile mevcut ürün ve hizmet kalitesi arasındaki farklılık. TÜSİAD’ın ra­poruna göre, Türkiye’ye gelen tu­ristlerin yüzde 68’i orta gelirli iken, Türkiye’deki yatak kapasitesinin yüzde 30’a yakını beş yıldızlı tesis­lerden oluşuyor. Yatırımcılar üst gelir grubuna yönelik tesis düzen­lemesi yaptıklarında, ortaya hedef gruptan yeterince ziyaretçi sayısı ya­kalayamamak gibi bir sorun çıkıyor. Bu da fiyatlara yansıyor. Raporda, mecburen aşağıya çekilen fiyatlar nedeniyle, hizmet kalitesi ile talep edilen ücret arasında uyuşmazlık çıktığına da dikkat çekiliyor.

TÜSİAD raporunda ayrıca, Türki­yeli turizm firmalarının sürdürüle­bilirlik açısından marka yatırımları­na da yeterince önem vermediğine değiniliyor. Özellikle uluslararası alanda rekabette ön plana çıkmak için “sürdürülebilir marka” haline gelmek artık bu işin olmazsa ol­mazlarından. Dolayısıyla raporda firmaların uluslararası sürdürülebi­lir turizm standart ve ilkelerini bir an önce benimseyerek birer marka haline gelmeleri önemseniyor.

TÜSİAD’dan Öneriler

–       Asgari sürdürülebilirlik standartları ve sürdürülebilirlik temel performans göstergeleri belirlenmeli ve geliştirilmeli, eylem planları hazırlanmalı ve yatırım/işletme belgeleri bu kriterlere göre verilmeli.

–       Kamu, akademi, STK ve özel sektör tarafından sürdürülebilir kentler için doğru göstergeler belirlenmeli ve sürdürülebilir kent markası yaratmak için gerekli hedefler konulmalı.

–       Turizm sektöründe istihdam politikaları iyileştirilerek kayıt dışılık başta olmak üzere mevsimsellikten kaynaklı sorunlar asgariye indirilmeli.

–       Turizm konseylerinin oluşturulması için gerekli yasa sonuçlandırılmalı.

–       Altyapı hizmet birliklerinin sayısı artırılarak sürdürülebilirlik ilkeleri doğrultusunda faaliyet gösterilmeli.

–       Turizm ve Otel İşletmeciliği bölümlerindeki müfredat yenilenerek sürdürülebilirlik odaklı dersler ve eğitim verilmeli.

–       Çevre teknolojileri araştırılmalı, uygulanmalı ve yaygınlaştırılmalı.

–       Ulaşım altyapısı güçlendirilmeli, çeşitlendirilmeli ve sürdürülebilir kılınmalı.

–       İşletmeler sertifikalı ve eğitimli personel istihdamı için özendirilmeli, ,sürdürülebilir turizm eğitimlerinin düzenli olarak verilmesi sağlanmalı ve   denetlenmeli.

–       Mevsimselliğin etkisini azaltmak için alternatif turizm planlaması yapılmalı.

Kaynak

Reklamlar

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Google+ fotoğrafı

Google+ hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Connecting to %s